Nakon što je NATO savez putem svojih vojnih intervencija usmeravao rat u Bosni i Hercegovini prema Americi poželjnom kraju, CIA je usmerila pogled na novo krizno žarište: Čečeniju i vanruske prostore nekadašnjeg SSSR-a koji se graniče sa Rusijom, Turskom i Iranom.

Za vreme Klintonove administracije devedesetih, geofizička testiranja Halibartona i drugih velikih američkih i britanskih naftnih kompanija utvrdila su postojanje velikih rezervi nafte i prirodnog gasa u Kaspijskom bazenu, između Azerbajdžana, Kazahstana, Rusije, Turkmenistana i Irana. Dok je postojao SSSR sva ta područja su bila pod kontrolom Kremlja, ali sada više nisu.

To je pružilo Amerikancima šansu da iskoriste rascepkanost prostora koji je bogat naftom i gasom, kako bi okrenuli susede protiv Rusije. Zapadne naftne kompanije Britiš Petroleum i Amoco su nastojale da preuzmu primat.

Procene zapadnnih geofizičara govorile su da naftne rezerve Kaspijskog bazena iznose oko 200 milijardi barela, što bi bila nova Saudijska Arabija, a američko ministarstvo za energiju je procenilo rezerve prirodnog gasa jednakim rezervama cele Severne Amerike. Tržišna vrednost naftnih i gasnih rezervi iznosila je bilione dolara, pa je razumljivo da su Amerikanci sa razlogom uputili svoj pogled prema Evroaziji.

Američko-azerbajdžanska trgovačka komora osnovana je 1995. kako bi u Klintonovoj vladi lobirala za angažman SAD u kaspijskom regionu, uključujući Kavkaz. U tu komoru su bili uključeni moćnici poput izvršnog direktora Halibartona Dika Čejnija koji će američku vladu nagovoriti na vojne intervencije u Avganistanu i Iraku. Na čelu komore je bio bivši državni sekretar i teksaški politički mešetar Džejms Bejker III. A tu su bili i Zbignjev Bžežinski, Henri Kisindžer i Brent Skoucroft. Stoga, nije iznenađujuće da je Kavkaz i tamošnji Čečenski rat zainteresovao američke lidere.

Bil Klinton je 1998 godine zadužio Ričarda Morningstara i Mata Brajzu za razvoj energetske strategije SAD-a na Kavkazu i Kaspijskom moru. Ideja američke vlade bila je izgraditi cevovode koji su nezavisni od Rusije -  od Kaspijskog jezera kroz južni deo kavkaskog regiona do Evrope. Brajza i Morningstar imali su presudnu ulogu u izgradnji naftovoda Baku - Tbilisi - Cejhan (projekta Američko-azerbajdžanske komore) koji će naftu prenositi od Bakua u Azerbejdžanu kroz Gruziju do Turske i Mediterana. Obojica su bili blisko povezani sa Dikom Čejnijem i Ričardom Perleom (bivši vladin službenik i pristalica upotrebe mudžahedina u borbi protiv Sovjeta u Avganistanu).

U istoriji, Čečenija je bila prebivalište safijskih muslimana koji su smatrali da je religija privatna stvar, a ne politička kategorija. No, ubacivanje džihadista koji su bili povezani sa Osamom Bin Ladenom, stvar se promenila, i proširilo se delovanje Al-Kaide. Američki obavještajci počeli su delovati početkom devedesetih u Azerbajdžanu, a zatim su se proširili na Dagestan i Čečeniju.

Jedini naftovod koji je iz Bakua vodio dalje je prolazio kroz glavni grad Čečenije, Grozni. Imao je kapacitet 100.000 barela dnevno, bio je dug 146 km i postojao još iz sovjetskog doba. Prenosio je azersku naftu preko Dagestana i Čečenije do ruske luke Novorosijsk na Crnom moru. Taj naftovod je bio glavna smetnja i prepreka alternativnoj ruti američkih i britanskih naftnih kompanija koje su, naravno, želele izbeći transport kroz Rusiju.

Bin Laden je instalirao svog džihadističkog partnera Ibn al-Khataba za zapovednika, tj. emira mudžahedina u Čečeniji koji je bio rame uz rame sa čečenskim islamističkim pobunjeničkim vođom Šamilom Basajevom. Ibn al-Khatab je radio u Saudijskoj Arabiji i borio se zajedno sa Bin Ladenovim džihadistima u Avganistanu tokom osamdesetih, ali i u ratu u Bosni i Hercegovini gde je takođe davao podršku stranim radikalnim islamističkim borcima u saradnji sa SAD. Vlada Saudijske Arabije je u dogovoru sa Amerikom dala veliku finansijsku pomoć Ibn al-Khatabu i čečenskom ratu protiv Rusije, odnosno njegovoj organizaciji Međunarodna islamska brigada. Na Kavkaskom gorju Međunarodna islamska brigada je brojila oko 1500 džihadista regrutovanih u Čečeniji, Dagestanu, Saudijskoj Arabiji i drugim muslimanskim područjima.

Saudijske državne formalne, ali i neslužbene strukture, javno su dale podršku ratu u Čečeniji time što su oružani otpor dela Čečena ruskoj vlasti proglasile legitimnim džihadom i svetim ratom. Privatni saudijski donori su slali novac al-Khatabu i njegovim čečenskim drugovima. Džihadisti, ranjeni u ratnim okršajima, slani su na lečenje u saudijske bolnice. Bivši agent FBI-a, Ali Soufan, kazao je: "Sjedinjene Države su u Avganistanu, Bosni i Čečeniji bile na muslimanskoj strani." A osim toga, muslimanske snage su snabdevali oružjem, novcem, opremom i svim potrebnim sredstvima.

Svojim avionima CIA je prevozila avganistanske i druge mudžahedine na Kavkaz, odakle su ilegalnim putevima prebacivani preko gruzijske granice u Čečeniju. Još jedna baza za obuku i trening čečenskih terorista nalazila se u Turskoj, koja je ujedno bila i članica NATO saveza. U tim vremenima su saudijska obavještajna služba i CIA tesno sarađivale u ubacivanju i održavanju mudžahedina, Bin Ladenovih i drugih terorista.

U 1991. su se tokom pregovora između američke naftne kompanije Chevron i Kazahstana, liderima centralne Azije obratili vodeći predstavnici američkih i britanskih naftnih kompanija. Tadašnji američki predsjednik Džordž Buš aktivno je podržao planove američkih naftaša što se tiče eksploatacije, kontrole izvora nafte u kaspijskom području kao i gradnje cevovoda koji će transportirati naftu i gas prema Zapadu, a neće ih kontrolirati Rusija. Iste godine su Hajne Aderholt, Ričard Sekord i Ed Derborn (veterani američkih tajnih operacija u Laosu i Nikaragvi) pod plaštom naftne kompanije MEGA Oil stigli u Baku. Buš im je dao svoju podršku u tom poslu, kao i izgradnji evroazijskog naftovoda koji bi bio pod neslužbenom kontrolom SAD.

Operativci MEGA-e nikada nisu pronašli naftu, ali su njihovi avioni prevozili džihadiste na Kavkaz kako bi se uveo teror, nasilje i haos duž linije ruskog naftovoda u Čečeniji i Dagestanu, kao i da bi stavili Azerbejdžan i azersku naftu pod američku kontrolu izgradnjom naftovoda BTC: Baku - Tbilisi - Ceyhan. BTC naftovod od Azerbajdžana preko Gruzije do Turske je konačno dovršen 2006. Službenici MEGA-e su u Azerbajdžanu sproveli vojnu obuku mudžahedina, uspostavili vazušnu vezu po planu Er Amerika koji je brzo i efikasno prikupljali na stotine džihadista u Avganistanu i tajno ih prevozili na Kavkaz.

Avganistanski, odnosno talibanski političar i ratni vođa, Gulbudin Hekmatjar, koji je tada je još uvek sarađivao sa Bin Ladenom i mobilizirao avganistanske plaćenike za borbu protiv ruske države i Jermenije u Azerbajdžanu i Čečeniji. Hekmatjar je iskoristio svoje nove veze i položaje kako bi sa punim znanjem SAD, slao avganistanski heroin na okolna i zapadna tržišta droge. Droga je krijumčarena preko Bakua u Čečeniji, u Rusiji i potom za Severnu Ameriku. Baku se pretvorio u transportni čvor avganistanskog heroina za čečensku mafiju.

Od sredine devedesetih Bin Laden je finansirao radikalne čečenske pobunjeničke vođe poput Basajeva i al-Khataba velikim iznosom od nekoliko milijuna dolara mjesečno što je onemogućilo snažan uticaj na umerene čečenske pobunjenike. Američke obavještajne službe ostale su duboko upletene u čečenski sukob sve do kraja devedesetih godina.

Prema tadašnjem upravniku Operativnih štabova za terorizam i nekonvencionalno ratovanje američkog Kongresa, Jozefu Bodanskom, SAD su se aktivno umešale u "još jedan protivruski džihad, sa namerom da podrže i ojačaju najotrovnije antizapadne islamističke snage". Bodanski je otkrio da su službenici vlade SAD-a u decembru 1999. učestvovali u službenom susretu u Azerbajdžanu gde se govorilo o specijalnim programima za trening i opremu mudžahedina sa Kavkaza, južne i srednje Azije, itd.

A osim toga saglasili su se oko pomoći mudžahedinima od strane privatnih američkih kompanija za tajne vojne akcije i zaštitu, kao i pomoć Turske, Jordana i Saudijske Arabije čečenskim borcima i stranim islamistima. Planirano je da se u proleće 2000. pokrenu nemiri i novi dugoročni sukobi. Bodanski je otkrio da je službeni Vašington smatrao da je džihad na Kavkazu američki interes jer onemogućava Rusiji razvoj i eksploataciju nafte i gasa zbog nasilja u Čečeniji.

Najžešći sukobi u Čečeniji okončali su 2000. nakon snažnih akcija ruske vojske. Rusi su ostvarili skupu vojnu pobedu, ali – pobedili su. Tačan broj poginulih i nestalih u ratu koji je podržavala CIA se ne znaju, ali procene govore od 25 do 50 hiljada mrtvih ili nestalih, većinom civila. Rusi su u tom ratu izgubili oko sedam hiljada vojnika. Džihad u Čečeniji nije uspeo, ali uspeo je projekat naftovoda Baku - Tbilisi - Ceyhan koji zaobilazi Rusiju, i šalje naftu na Zapad.

Advance

2

Najčitanije vesti